“Begin klein. Je hoeft niet ineens alles om te gooien.”
Mattias Braem heeft een melkveebedrijf met zo’n 140 melkkoeien en 100 stuks jongvee. Daarnaast heeft hij 75 hectare akkerbouw, voornamelijk gras, maïs en tarwe als ruwvoer voor de koeien. “Voor mij is de bodem eigenlijk de basis van het hele bedrijf. Als melkveehouder ben ik voor een groot deel afhankelijk van wat mijn grond produceert: gras, maïs en andere voedermiddelen. Door werk te maken van een gezonde bodem groeien je gewassen beter, kun je meststoffen beter benutten en ben je minder afhankelijk van externe input.”
Waarom ben je bezig met de staat van je bodem?
“Voor mij is bodemgezondheid geen afzonderlijk project. Het hoort gewoon bij goed boeren. Een gezonde bodem is uiteindelijk een van je belangrijkste productiemiddelen. Als je de bodem goed verzorgt, leg je eigenlijk de basis voor je gras, je maïs, je koeien én dus ook voor de rendabiliteit van je bedrijf."
Wat doe je om je bodem gezond en bewerkbaar te houden?
“Op ons bedrijf speelt organische bemesting een belangrijke rol. We hebben als melkveebedrijf veel organische mest ter beschikking en proberen die zo goed mogelijk te benutten. We willen de mest niet gewoon afzetten, maar gebruiken als voeding voor de bodem en de gewassen.
Daarnaast probeer ik verdichting te vermijden. Op het juiste moment beslissingen nemen is daarbij misschien nog het belangrijkst. Door met een zware machine een te nat perceel op te gaan, kun je heel wat schade veroorzaken die je niet snel hersteld krijgt.
Ook een goede vruchtwisseling en voldoende organisch materiaal in de bodem vind ik belangrijk. We werken met groenbedekkers, zoals snijrogge wanneer er geen hoofdteelt staat. Die zorgt voor beworteling, neemt voedingsstoffen op en levert organische stof terug aan de bodem.”
Hoe volg je jouw bodem op? En merk je de resultaten?
“Ik probeer vooral naar mijn percelen zelf te kijken, en niet alleen naar de cijfers. Want bodemstalen zijn interessant om pH, organische stof en voedingstoestand op te volgen, maar je moet ook letten op de structuur, beworteling en draagkracht van je grond. Ik merk het resultaat vooral aan die draagkracht: een gezonde bodem kan veel beter omgaan met zowel natte als droge omstandigheden. Ook de opbrengst en de groei van de gewassen vertellen natuurlijk veel.”
Wat doe je vandaag anders dan vijf of tien jaar geleden?
“Ik kijk vandaag veel meer naar de bodem als een levend systeem, in plaats van als een plek waar je gewoon een gewas op teelt. Vroeger was het misschien meer: bemesten, gewas erop en opbrengst halen. Nu denk ik meer na over de organische stof en over het effect van mijn machines en bemesting op langere termijn.”
Wat waren voor jou de grootste struikelblokken of valkuilen?
“Te snel resultaat verwachten. Bodemgezondheid verbeteren is geen kwestie van één keer ingrijpen en het jaar erop is alles opgelost. Een andere valkuil is dat je soms beslissingen moet nemen op basis van de praktijk, ook al gaat dat in tegen wat je denkt te moeten doen. Als het bijvoorbeeld een drukke periode is en er moet geoogst of bemest worden, is het niet altijd gemakkelijk om te wachten op het perfecte moment. En vooral: niet alles wat je op een ander bedrijf ziet, werkt automatisch op jouw bedrijf. Elke bodem en elk bedrijf is anders.”
Laat je je hierin adviseren?
“Ja, want ik vind het belangrijk om niet alleen op mijn eigen ervaring te vertrouwen. Dankzij bodemstalen en analyses krijg je objectieve informatie, en daarnaast praat ik met mensen die er ervaring mee hebben. Maar ik vind de combinatie van advies en eigen ervaring het sterkst. Een adviseur kan bepaalde zaken aantonen, maar als landbouwer ken je je eigen percelen het best en zie je wat er in de praktijk gebeurt.”
Wat is je advies aan andere melkveehouders?
“Mijn belangrijkste tip zou zijn: ga eens letterlijk met je handen in de grond zitten. Neem een spade en kijk naar je bodem. Hoe ziet de structuur eruit? Hoe diep zitten de wortels? Zit er verdichting? Hoe ruikt en voelt de grond? En vooral: begin klein en kijk naar je eigen bedrijf. Je hoeft niet ineens alles om te gooien. Neem bodemstalen, volg je percelen op en probeer te begrijpen waarom iets goed of minder goed gaat.”