Koeien in de wei bij valavond

Duurzaamheid in cijfers

Om de duurzaamheidsinspanningen van de zuivelsector in kaart te brengen en de melkveehouders te sensibiliseren om duurzamer te produceren, vindt sinds 2012 al sectorbreed overleg plaats tussen de landbouworganisaties en de zuivelindustrie. Naar aanleiding hiervan werd in 2014 een duurzaamheidsprogramma over de hele zuivelketen in België uitgerold: de duurzaamheidsmonitor van MilkBE. 

De duurzaamheidsmonitor

Deze monitor omvat thema’s als diergezondheid, dierenwelzijn, water en bodem, energie, milieu, dierenvoeding en sociale en economische duurzaamheid. Vanaf 2021 wordt ook verder ingezoomd op het thema klimaat: onderwerpen zoals lokale mestverwerking, permanent grasland en carbon footprint zullen aan bod komen. Dat betekent dat de monitor vandaag van 35 naar 42 verschillende gemonitorde initiatieven groeit. In de toekomst zullen dat er zelfs meer dan 50 zijn. Bovenop het monitoren van alle inspanningen, krijgen alle betrokkenen een maatstaf als drijfveer om zelf nog meer vooruitgang te boeken.

Deze monitor heeft een grote impact op de verduurzaming van de Vlaamse zuivelsector, omdat de hele zuivelketen eraan deelneemt: melkveehouderijen, transport en de zuivelverwerkende industrie. Elke schakel in de keten draagt zo zijn steentje bij tot de inspanningen richting nog duurzamere zuivel.

1. Op het melkveebedrijf

Op de boerderij worden vandaag 35 duurzaamheidsinitiatieven gemonitord, vanaf 2021 zijn dat er 42. De melkveehouder kan zelf bepalen welke initiatieven hij toepast, welke prioriteiten hij stelt of welke maatregelen het best passen bij zijn bedrijf. 

Elke 3 jaar inspecteren onafhankelijke auditeurs de melkveebedrijven om na te gaan of ze voldoen aan de eisen van het lastenboek IKM (Integrale Kwaliteitszorg Melk), met betrekking tot de borging van kwaliteit en productiewijze. Die inspectiebezoeken worden sinds 2014 uitgebreid met de controle op initiatieven van de duurzaamheidsmonitor.

In 2019 nam de melkveehouder gemiddeld 16,5 duurzaamheidsinitiatieven tegenover 9,4 in 2014. 

Duurzaamheid op het melkveebedrijf

Benieuwd welke initiatieven melkveehouders zoal nemen en hoe vaak die worden toegepast? Enkele voorbeelden:

  • 37% produceert eigen duurzame energie via zonnepanelen, windmolens of een pocketvergister (22% in 2014)
  • 61% gebruikt vervoederde nevenproducten van de voedingsindustrie zoals pulp, draf en aardappelbijproducten (46% in 2017)
  • 44% gebruikt alternatieve waterbronnen zoals regenwater en oppervlaktewater (28% in 2014)
  • 27% zet in op biodiversiteit d.m.v. bijvoorbeeld beheer van kleine landschapselementen of akkervogelbescherming (14% in 2014)
  • 71% beschikt over een vrije loopstal met minimaal 40m³ per dier (46% in 2014)
  • 69% voorziet vachtverzorging: er is minstens één koeborstel per 70 koeien of ze worden in het najaar geschoren (53% in 2014)
  • 50% zet in op langleefbaarheid van de koeien (35% in 2014)

2. Tijdens het melktransport

Sinds 2006 worden jaarlijks gegevens opgevraagd bij 8 zuivelbedrijven die ongeveer 82% van de nationale melkaanvoer vertegenwoordigen. Deze cijfers geven weer hoe de transportsector evolueert op het vlak van aantal kilometers, totaal brandstofverbruik, milieuvriendelijkheid van de melkophaalwagens (RMO’s), efficiëntie per melkophaalwagen (RMO).

Zo verminderde het brandstofverbruik per 1000 liter melk met 22% (2011 t.o.v. 2019) en daalde het aantal RMO’s (de tankwagens waarmee de melk wordt opgehaald) met 7% (2011 t.o.v. 2019). 81% van de RMO’s voldoet bovendien aan Euronorm 6 (2019). 

3. In de zuivelverwerking

De zuivelverwerkende bedrijven worden al sinds 2005 jaarlijks bevraagd over hun verduurzaming. In 2018 namen 12 verschillende sites deel die meer dan 90% van de nationaal verwerkte melk vertegenwoordigen.

Zij leveren het cijfermateriaal aan over jaarlijkse productie en verwerkte melk, energie- en waterverbruik, waterrecyclage, afvalwater, CO2-emissie, afvalverwerking en productie en hergebruik van groene stroom.

RMO
  • Het energieverbruik daalde met 26% per 1000 liter verwerkte melk (2009-2019).
  • De CO2-uitstoot daalde met maar liefst 35% per 1000 liter verwerkte melk (2009-2019).
  • Het waterverbruik daalde met 32% per 1000 liter verwerkte melk (2009-2019).

Meer weten over zuivel en duurzaamheid?

Voor de zuivelsector is een grote rol weggelegd op vlak van duurzaamheid en klimaat.

Lees er hier meer over