Duurzaamheid in cijfers
Om de duurzaamheidsinspanningen van de zuivelsector in kaart te brengen en de melkveehouders te sensibiliseren om duurzamer te produceren, vindt sinds 2012 al sectorbreed overleg plaats tussen de landbouworganisaties en de zuivelindustrie. Naar aanleiding hiervan werd in 2014 een duurzaamheidsprogramma over de hele zuivelketen in België uitgerold: de duurzaamheidsmonitor van MilkBE.
De duurzaamheidsmonitor
Deze monitor omvat thema’s als diergezondheid, dierenwelzijn, water en bodem, energie, milieu, dierenvoeding en sociale en economische duurzaamheid. Sinds 2021 wordt ook verder ingezoomd op het thema klimaat: ook onderwerpen zoals lokale mestverwerking, permanent grasland en carbon footprint komen aan bod. Bovenop het monitoren van alle inspanningen, krijgen alle betrokkenen een maatstaf als drijfveer om zelf nog meer vooruitgang te boeken.
Deze monitor heeft een grote impact op de verduurzaming van de Vlaamse zuivelsector, omdat de hele zuivelketen eraan deelneemt: melkveehouderijen, transport en de zuivelverwerkende industrie. Elke schakel in de keten draagt zo zijn steentje bij tot de inspanningen richting nog duurzamere zuivel.
Intussen is de monitor gedigitaliseerd. Over meer dan 70 duurzaamheidsinitiatieven worden data verzameld, vaak geautomatiseerd op basis van databankgegevens. De melkveehouder beschikt over een dashboard waar hij toegang heeft tot zijn gegevens, die hij bovendien kan vergelijken met het sectorgemiddelde.
1. Op het melkveebedrijf
Op de boerderij worden vandaag meer dan 70 mogelijke duurzaamheidsinitiatieven gemonitord. De melkveehouder kan zelf bepalen welke initiatieven hij toepast, welke prioriteiten hij stelt of welke maatregelen het best passen bij zijn bedrijf.
Elke 3 jaar inspecteren onafhankelijke auditeurs de melkveebedrijven om na te gaan of ze voldoen aan de eisen van het lastenboek IKM (Integrale Kwaliteitszorg Melk), met betrekking tot de borging van kwaliteit en productiewijze. Die inspectiebezoeken worden sinds 2014 uitgebreid met de controle op initiatieven van de duurzaamheidsmonitor.
Duurzaamheid op het melkveebedrijf
Benieuwd welke initiatieven melkveehouders zoal nemen en hoe vaak die worden toegepast? Enkele voorbeelden (2025):
- 1839 melkveehouders lieten hun individuele koolstofvoetafdruk berekenen
- 70% produceert eigen duurzame energie via zonnepanelen, windmolens of een pocketvergister (22% in 2014)
- 69% gebruikt vervoederde nevenproducten van de voedingsindustrie zoals pulp, draf en aardappelbijproducten (46% in 2017)
- 65% zet in op zoveel mogelijk eigen of lokaal geproduceerd ruwvoer
- 60% gebruikt alternatieve waterbronnen zoals regenwater en oppervlaktewater (44% in 2019)
- 73% gebruikt geen veralgemeende, maar selectieve of milieuvriendelijke bestrijding van insecten, mijten en parasieten
- 79% beschikt over een vrije loopstal met minimaal 40m³ per dier (46% in 2014)
- 64% voorziet qua vachtverzorging minstens één koeborstel per groep melkgevende koeien
2. In de zuivelverwerking
Ook de zuivelverwerkende bedrijven leveren al jaren inspanningen om te verduurzamen. Zij worden al sinds 2005 jaarlijks bevraagd over hun verduurzaming.
Zij leveren het cijfermateriaal aan over jaarlijkse productie en verwerkte melk, energie- en waterverbruik, waterrecyclage, afvalwater, CO2-emissie, afvalverwerking en productie en hergebruik van groene stroom.
- Het energieverbruik daalde met 27% per liter verwerkte melk (2012-2024).
- De CO2-uitstoot daalde met maar liefst 27% per liter verwerkte melk (2012-2024).
- Het waterverbruik daalde met 27% per liter verwerkte melk (2012-2024).
- 35% van al het gebruikte water komt uit alternatieve bronnen, zoals gezuiverd afvalwater of water verkregen uit melk tijdens diverse processen. Dat is onder meer het gevolg van de vele nieuwe installaties die water kunnen opzuiveren tot drinkwaterniveau, waardoor het opnieuw kan worden ingezet binnen processen.
Meer weten over zuivel en duurzaamheid?
